Wat houdt de pv-verplichting vanaf 1 april 2026 precies in?
Om de groei van hernieuwbare energie in Vlaanderen verder te stimuleren, verplicht de Vlaamse regering alle eigenaars van gebouwen met een afname van meer dan 1 gigawattuur per kalenderjaar om fotovoltaïsche zonnepanelen te installeren. De pv-verplichting vanaf 1 april 2026 is specifiek voor Vlaanderen en geldt niet in Brussel of Wallonië.
De pv-verplichting: voor wie?
De pv-verplichting geldt voor gebouwen met een groot elektriciteitsverbruik:
- die gelegen zijn in Vlaanderen;
- waar in het kalenderjaar 2021 of later een afname van elektriciteit van meer dan 1 gigawattuur (GWh) per kalenderjaar werd geregistreerd.
Het zijn de eigenaars, erfpachters of opstalhouders van deze gebouwen die aan deze verplichting moeten voldoen.
Voor publieke organisaties is de verplichting (omwille van hun voorbeeldfunctie) strenger. Voor hen zijn fotovoltaïsche zonnepanelen al verplicht voor afnamepunten waar vanaf 2021 een afname gemeten is van meer dan 250 megawattuur (MWh) per kalenderjaar en vanaf 2026 een afname gemeten is van meer dan 100 MWh per kalenderjaar.
Welke pv-panelen en waar geplaatst?
De zonnepanelen kunnen op het dak of de gevel van het gebouw (ook fietsenstallingen en carports vallen hieronder) worden geplaatst, of kunnen op de grond, drijvend op water of als overkoepelende pv in agrarisch gebied worden geïnstalleerd.
Op elk betrokken afnamepunt moet uiteindelijk minimaal 25 wattpiek (Wp) zonnepanelen per m² horizontale dakoppervlakte aangesloten zijn. De plaatsing mag eventueel gefaseerd gebeuren:
– uiterlijk op 1 april 2026 moet minimaal 12,5 wattpiek per m² horizontale dakoppervlakte zijn aangesloten
– uiterlijk op 1 januari 2030 moet minimaal 18,75 per m² horizontale dakoppervlakte wattpiek zijn aangesloten
– uiterlijk op 1 januari 2035 moet minimaal 25 wattpiek per m² horizontale dakoppervlakte zijn aangesloten
Tegen wanneer welk vermogen precies vereist is, hangt af van het kalenderjaar waarin de afnamedrempel overschreden wordt. Zo hebben gebouwen waar de afnamedrempel pas in 2025 overschreden werd bijvoorbeeld tijd tot 1 januari 2029 voor de indienstname van minimaal 12,5 wattpiek per m².
Met dit rekenblad kan er worden berekend welk piekvermogen aan zonnepanelen er in dienst moet worden genomen en tegen wanneer. Het rekenblad toont ook de alternatieve manieren om aan de verplichting te voldoen.
Komen bestaande installaties in aanmerking?
Onder bestaande installaties verstaat Vlaanderen installaties die in dienst genomen werden op of voor 1 januari 2023. De bestaande zonne-installaties komen in aanmerking voor zolang ze nog in dienst zijn en energie leveren aan het afnamepunt dat onder de verplichting valt.
Zijn er alternatieve manieren om aan de pv-verplichting te voldoen?
Onder bepaalde voorwaarden kan (geheel of gedeeltelijk) aan de verplichting voldaan worden door het plaatsen van een alternatieve technologie of door te participeren in een nieuwe installatie voor de productie van groene stroom of groene warmte:
Om te voldoen aan de verplichting kan een eigenaar van de gebouwen ook de volgende technologieën plaatsen:
- een windturbine: nieuw of repowering van een bestaande windturbine;
- een WKK-installatie op biomassa of biogas als het geen biomethaan betreft;
- een warmtepomp;
- een fotovoltaïsch-thermische installatie;
- een geconcentreerde zonnethermie-installatie.
Indien dit geen optie is kan de eigenaar van de gebouwen zelf of via een met hem/haar verbonden vennootschap financieel participeren in een project voor het plaatsen van nieuwe:
- zonnepanelen;
- windturbines of repowering van bestaande windturbines;
- WKK’s op biomassa of biogas als het geen biomethaan betreft;
- warmtepompen;
- fotovoltaïsch-thermische installaties;
- geconcentreerde zonnethermie-installaties.
Er is ook een combinatie van pv en deze alternatieven mogelijk om aan de verplichting te kunnen voldoen.
Is uitstel mogelijk?
Op de pv-verplichting kan een uitstel of een uitzondering aangevraagd of gemeld worden.
- Uitstel bij dakvervanging: Wanneer het dak van het betreffende gebouw geheel of gedeeltelijk zal vervangen worden, dan kan uitstel aangevraagd worden voor het geheel of een gedeelte van de dakoppervlakte van het gebouw.
- Uitstel bij sloop en heropbouw: Wanneer het gebouw geheel of gedeeltelijk gesloopt en vervolgens heropgebouwd zal worden, kan er uitstel worden aangevraagd.
- Uitzondering bij sloop zonder heropbouw: Als het gebouw niet wordt heropgebouwd kan er een uitzondering op de verplichting worden aangevraagd.
- Uitstel voor overdracht van het gebouw is ook mogelijk.
- Uitstel omwille van een faillissement of gerechtelijke reorganisatie kan eveneens worden aangevraagd.
- Uitstel in geval van een beroepsprocedure bij de Raad voor Vergunningsbetwistingen is ook een mogelijkheid.
Welke boetes bij niet voldoen?
Het VEKA beboet indien:
– de meldingsplicht niet is nageleefd: er wordt een boete opgelegd van 100 euro per kalenderdag dat de termijn voor het aanleveren van de gegevens in de aanmaningsbrief overschreden is
– er onvoldoende pv of alternatieven zijn geïnstalleerd: er wordt een administratieve geldboete opgelegd van 400 euro per kilowattpiek vermogen dat ontbreekt op het moment dat aan de verplichting moest zijn voldaan.
De boete betalen werkt niet bevrijdend voor de pv-verplichting. Wie een boete krijgt, moet:
– zowel de boete betalen;
– als ervoor zorgen dat er binnen de twee jaar na de oorspronkelijke datum van verplichting alsnog aan de verplichting wordt voldaan.
Als twee jaar na de oorspronkelijke datum van de verplichting nog steeds niet aan de verplichting voldaan is, legt het VEKA opnieuw een boete op van 400 euro per kilowattpiek vermogen dat ontbreekt. Er start dan opnieuw een termijn van twee jaar om aan de verplichting te voldoen. Deze procedure blijft zich herhalen tot de verplichting is nagekomen.
