Zo ziet de toekomst van binnen-, buiten- en noodverlichting eruit

De belangrijkste evoluties op een rijtje

De verlichtingssector bevindt zich in 2026 op een belangrijk kantelpunt. Digitalisering, duurzaamheid en welzijn bepalen steeds meer hoe we licht ontwerpen en gebruiken. Dankzij haar uitgebreide netwerk en sterke focus op innovatie volgt Agoria, de Belgische sectorfederatie voor technologische bedrijven, deze evoluties van nabij. Geert Jacobs, Cluster Leader Building Technologies & Contracting Services bij Agoria geeft ons een inkijk in de laatste trends.

100-jarig bestaan IBE-BIV

Het Belgisch Instituut voor Verlichting (IBE-BIV) vierde op donderdag 13 november 2025 zijn honderdjarig bestaan in de Universiteitshal van de KU Leuven. Geert Jacobs schetste er als gastspreker een overzicht van de belangrijkste technologische innovaties, regelgevingen en markttrends in het domein van verlichting.

Trends in binnenverlichting

Duurzaamheid: een stap verder dan led

Duurzaamheid dringt diep door in de wereld van binnenverlichting. “We zien dat ledverlichting vandaag de norm is geworden bij nieuwbouw en renovatie”, zegt Geert Jacobs. “Een goede zaak, want led verbruikt tot 80% minder energie dan traditionele lichtbronnen en verlaagt de operationele kosten dankzij een langere levensduur.”

“Maar projectontwikkelaars en bouwheren gaan nog een stap verder en willen ook voldoen aan steeds strengere EPC- en BEN-eisen, door bijvoorbeeld te kiezen voor daglicht- en aanwezigheidsdetectie.” Daarbovenop legt nieuwe Europese regelgeving (Ecodesign 2024/1781) de lat ook hoger voor fabrikanten. “Hierdoor verschuift de focus naar circulaire en herbruikbare verlichtingsproducten, die bovendien eenvoudig te repareren of te upgraden zijn en over een digitaal productpaspoort beschikken.”

Slimme verlichting en artificiële intelligentie

Een trend is ook dat verlichting almaar slimmer wordt. “Zo kan binnenverlichting draadloos worden aangestuurd via apps of spraak en kan het eenvoudig worden geïntegreerd in gebouwbeheersystemen.”

“Dat kan door de armaturen via communicatieprotocollen zoals DALI, Zigbee, Bluetooth Mesh, Wi-Fi of LoRaWAN te verbinden met andere slimme systemen. Nieuwe universele standaarden helpen daarbij en zorgen voor een vlotte interoperabiliteit tussen verschillende merken en platforms.”

Ook artificiële intelligentie doet haar intrede in de verlichtingswereld. Zo kan AI automatisch de juiste lichtkleur en -intensiteit bepalen op basis van activiteiten, weersomstandigheden of gebruikersvoorkeuren. “Denk aan winkelverlichting die zich aanpast aan de etalage-inhoud, of kantoorverlichting die samenwerkt met planningssoftware en aanwezigheidsdetectie”, zegt Jacobs.

Binnenverlichting is met andere woorden niet langer louter functioneel. De focus verschuift naar gebruikservaring, flexibiliteit en gezondheid. “Zo wint Human Centric Lighting in kantoren, scholen en zorginstellingen ook aan belang”, aldus Jacobs. “Human Centric Lighting is ontworpen om het natuurlijke bioritme van de mens te ondersteunen. Door het daglicht te imiteren en kleurtemperatuur en lichtintensiteit doorheen de dag aan te passen, draagt deze vorm van verlichting bij aan welzijn, productiviteit en herstel.”

“Onderzoek toont aan dat Human Centric Lighting in kantooromgevingen kan leiden tot een productiviteitsstijging tot 18% en minder vermoeidheid. In zorginstellingen bevordert het rust en herstel bij patiënten, terwijl het in scholen resulteert in betere leerprestaties en minder gedragsproblemen.”

Concreet werkt Human Centric Lighting als volgt:

• ochtend/middag: koel wit/blauw licht (5000K-6500K) stimuleert alertheid en prestatievermogen

• namiddag/avond: warmer licht (2700K-3500K) ondersteunt ontspanning en bereidt voor op slaap

• automatisch aangepast per tijdstip: bij slimme systemen worden schakelmomenten, kleur en sterkte automatisch geregeld via programma’s of sensoren

Grote ontwerpvrijheid

Wat ook opvallend is, is de artistieke vrijheid die ontwerpers vandaag de dag krijgen als het over binnenverlichting gaat. “Draadloze en batterijgevoede armaturen, gecombineerd met verregaande miniaturisering, maken het mogelijk om verlichting subtiel te integreren in plafonds, muren of meubels – soms zelfs volledig onzichtbaar.”

Ook Light as a Service wint aan potentieel. “In dit model worden de installatie, het onderhoud en de terugname van de verlichting geregeld via een maandelijkse vergoeding, wat gebruikers ontzorgt en circulariteit stimuleert.”

Trends in buitenverlichting

Mee met binnenverlichting, evolueert ook buitenverlichting razendsnel. “In Vlaanderen is inmiddels 70,95% van alle straatverlichting uitgerust met ledtechnologie. Dat komt neer op meer dan 1,2 miljoen lichtpunten, waarvan ruim 70% interactief en op afstand aanstuurbaar is. Sinds 2015 resulteerde dit al in een elektriciteitsbesparing van meer dan 30% (ongeveer 80 GWh per jaar) en een reductie van 31.000 ton CO₂, uitsluitend op straatverlichting”, aldus Jacobs.

Afstandsmonitoring

“Dankzij slimme aansturing wordt dynamisch lichtontwerp mogelijk”, verduidelijkt Jacobs. “Elke lamp kan afzonderlijk op afstand worden aangestuurd, gedimd of aangepast.”

“Dat maakt de mogelijkheden erg uitgebreid. Dankzij bewegings-, daglicht- en weersensoren kan verlichting automatisch reageren op verkeer, voetgangers, weersomstandigheden en het tijdstip van de dag. Zo kunnen steden werken met verschillende lichtscenario’s, afgestemd op veiligheid, op festiviteiten of op tijdelijk gebruik, zoals artistieke nachtevenementen of stadsmarketing.”

“En dankzij afstandsmonitoring is ook predictive maintenance mogelijk: het systeem detecteert slijtage of defecten automatisch en rapporteert die nog vóór er problemen ontstaan.”

“Ook op het vlak van duurzaamheid wordt in buitenverlichting grote vooruitgang geboekt. Nieuwe technologieën beperken lichtverstrooiing en het aandeel blauw licht, waardoor de impact op fauna afneemt en lichtvervuiling drastisch wordt teruggedrongen. Daarnaast worden armaturen steeds vaker zelfvoorzienend, met zonnepanelen en batterijopslag voor afgelegen locaties of tijdelijke projecten.”

Trends in noodverlichting

Tot slot evolueert ook noodverlichting mee. Sinds december 2024 zijn de normen voor noodverlichting herzien (NBN EN 1838 en NBN EN 50172). De nieuwe eisen rond lichtsterkte, plaatsing en onderhoud gelden voor alle publieke gebouwen, met enkele uitzonderingen voor kleine en industriële panden.

“Vanaf 2025 moet signalisatie duidelijk leesbaar zijn, met minimaal 5 lux op pictogrammen en permanente noodverlichting in gebouwen waar bezoekers niet vertrouwd zijn met de omgeving”, aldus Jacobs.

“Als gevolg van deze aangescherpte regelgeving stijgt de vraag naar intelligente noodverlichting. Slimme armaturen beschikken over automatische zelftests, draadloze monitoring, digitale logboeken en voorspellend onderhoud. Dat maakt het beheer niet alleen efficiënter, maar verhoogt ook de veiligheid aanzienlijk.”

Voor meer informatie, lees hier het volledige verslag.